Het opgroeien tussen twee of meerdere culturen kan een verrijkende ervaring zijn, vol inzichten, talen en tradities. Toch heb ik dit pas echt kunnen waarderen nu ik ouder ben. In mijn werk als coach zie ik hoe krachtig het kan zijn om ruimte te maken voor deze ervaringen. Veel mensen met een biculturele achtergrond worstelen met het gevoel tussen werelden in te staan. Ik herken dat.
Een jeugd vol contrasten
Als tiener vond ik het moeilijk om ‘anders’ te zijn. Ik viel op door mijn uiterlijk: een andere huidskleur dan mijn witte klasgenoten. Thuis praatte ik Kantonees, een Zuid-Chinees dialect en ik leerde pas Nederlands toen ik naar school ging. Thuis golden andere gebruiken dan bij mijn vriendinnen. Bij hen werd er gezoend en geknuffeld en werd er gevraagd naar hun dag. Ik hielp vooral mijn ouders met praktische zaken, als tolk en regelaar van gezinszaken. Toen ik een keer met een ingewikkeld formulier voor een subsidieaanvraag bij de ouders van een klasgenoot om hulp moest vragen, schaamde ik me diep. Maar er was geen andere keus.
De kracht van herkenning
Mijn gevoelens waren dubbel. Aan de ene kant zette ik me af tegen mijn achtergrond. Aan de andere kant kon ik enorm genieten van de muziek en series uit Hongkong. Vooral in de jaren 90 bloeide de Hongkongse popcultuur. Tijdens Chinese cultuurkamp, waarin Nederlands-Chinese jongeren leerden over de Chinese cultuur, vond ik herkenning bij andere Chinees-Nederlandse meisjes. Meiden die, net als ik, in Nederland waren geboren, met ouders uit Hongkong of China. We herkenden elkaars verhalen. Ik besef nu dat ik me vooral verzette tegen de rol die ik thuis had: regelneef in plaats van onbezorgde tiener.
Een leven in tweestrijd
Ik leidde een soort dubbelleven. Thuis moest ik me aanpassen aan Chinese normen en waarden: gehoorzaamheid, geen weerwoord, hoge cijfers halen. Emoties tonen was er nauwelijks bij. Op school leerde ik juist dat je je mening mocht geven, je gevoelens mocht delen. Ik wist vaak niet hoe ik dat moest doen, omdat het thuis nooit werd aangemoedigd.
Tijdens mijn eerste vakantie in Hongkong, op twaalfjarige leeftijd, voelde ik mij voor het eerst ’thuis’. Mijn uiterlijk viel niet op. Wat een verademing. Totdat ik mijn middelmatige Kantonees sprak en mensen direct doorhadden dat ik daar niet vandaan kwam. Ook daar hoorde ik er dus niet helemaal bij.
Zelfstandigheid als overlevingsstrategie
Mijn ouders gaven mij, mijn broer en zus veel vrijheid om dingen zelf te regelen en eigen opleidingskeuzes te maken. Niet uit keuze, maar uit onwetendheid over hoe het in Nederland werkte. Van al dat regelwerk als oudste kind heb ik later mijn beroep gemaakt: projectleider. Als projectleider moest ik overzicht houden, werkzaamheden organiseren, acties uitvoeren en laten uitvoeren. Ik ben er goed in geworden, maar besef nu dat het aangeleerd gedrag is. Het leukste vond ik altijd de samenwerking met collega’s en het verbinden van mensen. De resultaten en de planning interesseerden mij steeds minder. Dat verklaart ook mijn stap naar het coachschap. Tegelijkertijd vind ik hulp vragen nog steeds lastig. Thuis leerde ik dat je alles zelf moest doen. Hulp vragen voelde als falen. Door coaching ontdekte ik dat ik veel gedrag had ontwikkeld vanuit overleving, niet vanuit mijn ware zelf. Ik leerde voelen, mijn intuïtie volgen en mijn hoofd wat minder op de voorgrond te laten. Juist die ervaringen wil ik nu inzetten in mijn werk als coach.
Iedere ervaring van kleur is uniek
Hoewel mijn broer, zus en ik dezelfde opvoeding hebben gehad, zijn onze ervaringen heel verschillend. Persoonlijkheid, context en interpretatie maken elke beleving uniek. Mijn verhaal is dat van mij en is geen representatie van die van mijn zus of broer of van álle Nederlands-Chinese vrouwen. Dat onderscheid is belangrijk. Helaas zie ik vaak dat één ervaring van een persoon van kleur wordt gegeneraliseerd naar een hele groep. We mogen meer ruimte maken voor het persoonlijke.
Thuiskomen in jezelf: balans vinden tussen twee werelden
Het heeft jaren geduurd, maar nu voel ik het: het thuisgevoel zit in mijzelf. Niet in Nederland, niet in Hongkong, maar in wie ik ben. Met alles wat ik bij me draag: mijn geschiedenis, mijn pijn, mijn vreugde, mijn Nederlandse én Chinese waarden. En dat er geen keuze gemaakt hoeft te worden, ook al vraagt de buitenwereld dat geregeld aan je. Ik ben wie ik ben.
Ik hoop dat mijn kinderen dit ook mogen voelen. Dat ze zijn wie ze zijn. Dat zij hun unieke identiteit mogen omarmen en een bijdrage leveren aan de wereld met hun kwaliteiten. Ik ga ze dit in ieder geval meegeven.
Herken jij dit?
Zoek je begeleiding in jouw zoektocht tussen twee culturen? Wil je onderzoeken wat van jou is en wat je mag loslaten?
Ik bied ruimte voor jouw verhaal, zonder oordeel. Samen kijken we naar patronen, overtuigingen en culturele invloeden. Je hoeft geen keuze te maken tussen werelden. Je mag alles zijn wat jij bent: én én, niet óf óf.
Neem gerust contact met me op voor een vrijblijvend gesprek. Je hoeft het niet alleen te doen.
